Categorie: Recensie

Hoe ‘Diagnose Huntington’ van Ellen Hendrix op mijn pad kwam

Een voorliefde voor persoonlijke verhalen heb ik altijd gehad. Nieuwsgierig ben ik naar dat wat achter de oppervlakte beweegt en voor de gemiddelde mens in de kroeg verborgen blijft. Zelf breng ik ook graag wat vreugdevolle diepgang in het leven. Dat doe ik middels mijn geschreven woorden in de vorm van gedichten, columns, boeken en ‘te gek’ interviews. Omdat ik me graag uit in taal vind ik het ook altijd mooi om juist via dat medium informatie tot mij te nemen. De laatste jaren lees ik veel persoonlijke verhalen om de mensen die ik ontmoet beter te leren kennen, om te leren wat het echte leven hen leert en mij al lezend ook, om zo een wijzer mens te worden.

Al bijna acht jaar bezorg ik post in Lichtenvoorde. Toen ik net naar de Achterhoek verhuisde, was ik op zoek naar zingeving en spirituele zaken. Ik googelde in die tijd veel, omdat ik een cursus wilde volgen en kwam toen op de site ‘De Diamant’ van Ellen Hendrix terecht. Zij was bezig met engelen. Dat was voor mij nog een stap te ver. Ik was toen helemaal niet bezig met engelen, meer met heksen, dansen en schrijven. Dat kon ik allemaal echter nergens in het dorp vinden. Ik besloot een schildercursus te gaan volgen. Je moet toch wat.

 

Engelen

De tijd streek voorbij. Vaak stond ik in mijn functie als postbezorger voor Ellens deur, zij woonde in mijn vaste wijk, om brieven door de bus te doen. Een enkele keer overwoog ik aan te bellen om kennis te maken, want ik was nieuwsgierig naar haar en haar engelen. Toch heb ik dat nooit gedaan. In november 2017 overleed plotseling mijn moeder. Er gebeurde daarna veel in mijn leven. Ik wilde meer weten over de dood en het hiernamaals en ging mij daarin verdiepen. Als vanzelf kwam ik uit bij engelen. Ik dacht weer aan Ellen en haar engelen, googelde opnieuw en kon haar in Lichtenvoorde niet meer vinden. Wat ik gek vond, want ik bezorgde nog steeds post bij haar huis. Wat bleek: zij was verhuisd naar Arnhem, maar haar man en zoon woonden nog in Lichtenvoorde. Dat vertelde zij mij toen ik haar belde voor informatie. Ook geeft zij nog steeds engelencursussen. Het wordt tijd dat wij elkaar nu echt gaan ontmoeten. Bijzonder dat dat na al die jaren nog steeds niet gebeurd is.

 

Het engelkaartje dat ik van Ellen kreeg bij de aanschaf van haar boek.

 

Diagnose Huntington

Met twee vriendinnen ga ik vanaf volgende week een engelencursus bij Diamond Souls volgen. Ik hoop zo antwoord te vinden op de vragen die altijd al sterk bij mij leven en die sinds de dood van mijn moeder meer naar de oppervlakte zijn gekomen. Ter voorbereiding besloot ik Ellens autobiografische boek ‘Diagnose Huntington’ te kopen en te lezen.

Het verhaal begint nogal verdrietig en benauwend, maar ontvouwt zich in de loop van het boek tot een weids en vrij gevoel. Ellen is drager van het Huntington gen. Een ziekte die haar voor veel moeilijke keuzes heeft geplaatst. Zo besluiten zij en haar man in eerste instantie om geen kinderen te nemen. Ellen heeft echter zo’n sterk moederinstinct dat ze de sprong toch wagen. Ze baart een mooie zoon die vol liefde door haar en haar man wordt opgevoed. Ze vindt hoop en kracht in de spirituele weg, ook als haar vader sterft, en daardoor komt haar ziekte op een zijspoor. Ze verzet bergen en komt zelfs op het punt dat zij anderen gaat helpen. Niet in de verpleging, zoals ze vroeger deed, maar met cursussen in haar praktijk ‘De Diamant’. Ze ontwikkelt zich zo sterk dat ze uiteindelijk tijdens een vakantie waarin ze zwemt met dolfijnen haar tweelingziel tegenkomt met wie ze haar leven gaat delen. Dit zonder het goede contact met haar ex en zoon te verliezen.

Dit is in een notendop het verhaal. Eigenlijk zou je het moeten lezen om de ontwikkeling te kunnen voelen en haar herinneringen aan liedjes te begrijpen. Zelf ben ik erdoor geraakt en denk ik nu elke keer als ik ‘Alive and kicking’ van The Simple Minds hoor aan haar. Je kan het noodlot keren, dat blijkt wel uit het verhaal van Ellen.

Ik kijk uit naar volgende week, want dan begint de cursus. Wat zal ik allemaal ervaren? Zal ik antwoord vinden op mijn vragen? De tijd zal het leren. Ik zal geduld moeten hebben, zoals het engelenkaartje dat ik bij aanschaf van haar boek kreeg ook al aangeeft. Geduld. Laat dat nu net mijn beproeving zijn.

 

De voorkant van ‘Diagnose Huntington’. Een boek met het persoonlijke levensverhaal van Ellen Hendrix.

‘Opnieuw beginnen’ blikt achter de façade

Herinneringen vervliegen niet en beloftes blijven. Ook al is het nu bijna een jaar na dato. Het was een avond in april dat ik met Annekée lekker Italiaans ging tafelen in Vorden. Voordat we richting pop-up restaurant zouden gaan, wilde Annekée graag naar de boekpresentatie van Annemartien Berkelaar, een medecursiste van haar schrijfcursus. Deze boekpresentatie was in de Koppelkerk in Bredevoort en aangezien ik zelf schrijfster ben, zei ik vrij en blij:”Ik ga mee!”

 

Familieroman

In het drukbevolkte Boekencafé hoorde ik de verhalen van verschillende sprekers over Annemartien en haar debuut ‘Opnieuw beginnen’. Zelf hield ze ook een erg prikkelend praatje over haar boek en de weg er naartoe. ‘Opnieuw beginnen’ is een familieroman over de vijftigjarige Thea die vanuit de Randstad naar de Achterhoek verhuist. Met gespitste oren luisterde ik naar alles wat er gezegd werd, want mijn aandacht was na deze informatie enorm getrokken. Ik heb immers zelf ook een boek geschreven over mijn integratie als stadse in de Achterhoek. Hierdoor ben ik erg nieuwsgierig naar de belevenissen van andere import-Achterhoekers. Ondanks het feit dat dit boek fictie is en niet autobiografisch (ik smelt zoals jullie weten bij persoonlijke levensverhalen) kocht ik het toch resoluut.

 

Goed gevoel

De tijd verstreek en andere boeken kwamen op mijn pad. Steeds lokte het fraai groene exemplaar met vlinders op de kaft mij toe. Een paar weken geleden pakte ik het en begon met lezen. Direct werd ik gegrepen door de herkenbaarheid. De zaken waar ik mee worstelde toen ik in de Achterhoek kwam wonen, worden erg inlevend beschreven. Ook de rauwe randjes. Zoals het feit dat Achterhoekers eerst de kat uit de boom kijken en je dan pas opnemen in hun midden. Als je dan eenmaal in hun midden zit, is het voor altijd. De tussenperiode, die doet wat met je. In het boek kun je heel goed lezen wat. Verder wordt een ontluikende vriendschap beschreven tussen Thea en de veel jongere Simone, die na haar scheiding op zoek is naar een nieuwe levenspartner en vader voor haar kinderen. Daarbij wordt ook een inkijkje gegeven in hoe het eraan toe gaat op datingsites. Wat ik knap vind, is hoe er een opkomende depressie bij Thea wordt neergezet en hoe ze deze, samen met Simone, te lijf gaat. Ik zal het einde niet verklappen, maar het geeft je wel een goed gevoel over de Achterhoek. Een goed gevoel dat ik ook heb.

 

Achter de façade

Het boek leest prettig en er komen veel dialogen in voor. Het is echt een aanrader voor alle mensen uit de Randstad die naar de Achterhoek zijn verhuisd en zich afvragen of ze de enige zijn die bepaalde emoties doormaken. Voor Achterhoekers die willen leren begrijpen wat hun nieuwe bewoners soms kunnen doormaken is dit boek ook een must. Je kan namelijk niet alles aan de buitenkant zien! Dit boek blikt achter de façade.

Het boek is verschenen bij Zomer en Keuning en daar ook te bestellen. Op deze link vind je meer informatie en kan je ook het eerste hoofdstuk lezen.

 

De lieflijke kaft van een boek over de Achterhoek met haar mooie, maar ook rauwe randjes.

De Torenwachter spreekt zijn eigen taal!

Ik weet het nog als de dag van gisteren. Het was een vrijdag in november. Het regende en ik ging met de bus naar Groenlo. Ik was vlinderig en opgetogen, omdat ik naar de boekpresentatie ging van een collega die ik nog maar één keer gezien en amper gesproken had. Sporadisch had ik weleens een column van hem gelezen.  Al meer dan vijftig jaar verschijnen die wekelijks in de Groenlose Gids. De kennismaking in woorden was mij wonderwel bevallen. Hoe zou de persoonlijke kennismaking zijn? Wie is De Torenwachter waar heel Groenlo het over heeft? Zelfs als import-Lichtenvoordse en correspondent van de Elna hoor ik die verhalen!

 

Gestolen momentje

Op zijn Rabarbara’s was ik weer veel te vroeg bij De Stadsch Pomp waar de bundeling van zijn columns gepresenteerd zou worden. Ik maakte een ommetje door de stad en kwam Gerwin Nijkamp, hoofdredacteur van Achterhoek Nieuw en uitgever van het boek tegen. Hij was op weg om een bloemetje te kopen voor de presentatie. Een blik op mijn houten Lumbr horloge vertelde mij dat het eigenlijk nog steeds te vroeg was om mijn entree te maken, maar ik stapte toch het café binnen, wetend dat vroege vogels soms geluk hebben. En ik kreeg gelijk. De gelegenheid werd geschapen (door God?) om met schrijver Ferry Broshuis, alias De Torenwachter te spreken. Ik zat nieuwsgierig in een hoekje bij het raam van een grote, bruine zaal. Hij kwam vriendelijk bij mij zitten en wist zelfs mijn naam! Vervolgens stelde hij mij vragen, deed boude uitspraken en uit dat wat ik niet zei, trok hij conclusies. Een eigenschap die ik later ook in zijn boek Torenwachterstaal. Van biebmoeders tot dweilorkesten herkende. Al gauw druppelde de zaal vol en had ik mijn gestolen momentje met de Grolse schrijfmeester gehad. Eigenlijk had ik hèm vragen moeten stellen, maar overvallen door onze ontmoeting en het moment werd de journalist in mij even niet wakker. Misschien krijg ik die kans ooit nog eens. Je weet maar nooit.

 

Braaf in de rij

De presentatie volgde. Gerwin en burgemeester Annette Bronsvoort hielden een praatje vol lof over Torenwachter. Hij speechte zelf ook met humor uit het blote hoofd en las een column met verve voor.  Over het schrijven van zijn columns maakt hij een opmerking die de week erop in de Groenlose Gids staat: ”Als je een boek schrijft ben je alle machthebbers tegelijk. Je kunt iedereen alles laten doen wat je wil. Een column schrijven is gelijk krijgen terwijl je weet dat je het niet hebt.” Die (zelf)spottende toon kon ik wel waarderen. Ik kocht een boek, stond braaf in de rij om het te laten signeren en werd toen door zijn lieftallige dochter Kyra gefotografeerd. Die foto hangt nu uitvergroot boven mijn bed.

 

De foto die dochterlief Kyra maakte van De Torenwachter die ‘Torenwachterstaal. Van biebmoeders tot dweilorkesten’ voor mij signeert. Foto: Kyra Broshuis

 

Hilarisch, scherpzinnig, zelfspot

Vol goede voornemens had ik het plan opgevat om het boek gelijk uit te lezen. Het onvoorspelbare lot bepaalde anders. In de maanden die volgden las ik af en toe tussen de bedrijven door schuddebuikend een paar columns. Deze zondag nam ik met een grote eindspurt het grootste gedeelte voor mijn rekening. Wanneer ik het laatste verhaal uit heb, weet ik meer over biebmoeders (eerste verhaal) en dweilorkesten (laatste verhaal) en alles wat daartussen zit. En dat is een heleboel over het geweldige Grolle (Groenlo) maar ook over: de strijd tussen Lichtenvoorde en Groenlo, bier, voetbal, Sinterklaasgedichten, de gemeente Oost Gelre, toeristen, senioren, het bezoeken van een huisarts, zijn familie, enzovoorts, enzovoorts. Hij noemt zichzelf in het boek vaak spottend een kneus en ‘Het Repair Café’ waarin hij zijn twee linkerhanden beschrijft en hoe zijn familie daarmee omgaat is echt hilarisch: ”Als je hem iets laat repareren weet je zeker dat je het voorwerp niet meer herkent en dat het ook nooit meer kan worden hersteld.”

 

Scherpzinnig en met de nodige zelfspot analyseert De Torenwachter zijn omgeving, de gesprekken die hij opvangt of wat hem ter ore komt. Kritiek op de politiek en ondernemers is hem daarbij niet vreemd. Hij geeft de nodige inzichten in het leven en de (Grolse) maatschappij. Of we die allemaal serieus moeten nemen is de vraag. Ik denk dat je die het beste zelf kan beantwoorden. De Torenwachter spreekt zijn eigen taal.

 

Verkooppunten

Boekhandel Wiegerink, Bruna en VVV in Groenlo. Prijs: 12,95. Bestellen kan ook via een mail naar de redactie van Achterhoek Nieuws: info@achterhoeknieuws.nl

 

Het boek dat mij doet schuddebuiken. Foto: Barbara Pavinati

Kleine trampolines: over veerkracht en diep raken

Nieuwsgierigheid is de drijfveer van elke journalist. Je hoort en leest daardoor verrassende dingen en leert vaak ook nog eens wat. Als woordENkunstenaar ben en blijf ik nieuwsgierig naar de schrijfsels van anderen. Niet om het kunstje af te kijken, want ik heb mijn eigen stijl, maar om mij onder te dompelen in hun woorden. En dan te ervaren wat die woorden met mij doen. Vind ik ze mooi? Dan word ik opgetild boven de tijd en leer ik de lessen die de schrijver ook geleerd heeft. De meeste schrijvers hebben namelijk een verhaal en een afgelegde weg. Walg ik van ze? Dan leg ik het artikel of boek snel weg. Mijn tijd verspillen aan moeilijk te doorworstelen zinnen doe ik na mijn studie Nederlands niet meer.

 

Kleine trampolines

‘Kleine trampolines’ van Eva Schuurman is een boek dat ik genietend in kleine stukjes tot mij genomen heb. Er zijn boeken die je in een ruk uitleest, maar ‘Kleine trampolines’ nodigde mij uit tot stiltaan bij dat wat geschreven is. In toegankelijke woorden en zinnen met blije en verdrietige ondertonen volgen we Eva door de seizoenen. We maken mee hoe ze als trouwambtenaar huwelijken sluit, lezen hoe ze de kermis beleeft en dat ze carnaval niet leuk vindt. Vier jaar columns voor Achterhoek Nieuws zijn geordend en geselecteerd aan de hand van de jaargetijden. Tussendoor lees je een verdwaald gedicht.

 

Dat ben je al

Met het motto ‘En als het niet goed komt, dan komt het anders’ wordt gelijk de toon van het boek gezet. Ze ontdoet de dagelijkse schijn van haar sluiers zonder te verzanden in pijn en verdriet. Ze tilt het leven op met haar woorden en geeft het betekenis. En ik moet de man met een viool en gouden haren gelijk geven. In de laatste zin van het boek zegt hij:”Eef, dat ben je al.” als antwoord op haar vraag hoe ze schrijfster kan worden. Dat Eva schrijfster is staat als een duidelijke paal boven water.

 

Ook bij mij

Een van de columns draagt de naam van het boek. Het begint met haar dochters verdriet, omdat opa dood is. En dan lees je: ”En toch, toch weet ik dat ze zo veerkrachtig is als de trampoline waar ze morgenochtend weer op zal gaan.” Eva probeert haar kinderen te troosten met de pijn die ze hebben en schrijft als ze achter hen aan de trap opzwoegt: ”Met geen idee wat ik doen kan, behalve trots zijn op mijn kleine trampolines. Op hoe oprecht ze voelen kunnen en hoe intens ze missen, op veerkracht en hoe eerlijk ze kijken en diep ze raken.”

Het boek is, hoe toepasselijk, aan ‘haar trampolines’ opgedragen en doorsijpelt met haar eigen veerkracht en woorden die diep raken. Helemaal op de laatste pagina staat een gedicht dat ware (moeder)liefde verkondigt en waar ook ik mee wil eindigen:

 

Blijf altijd

bij jezelf lieverd

en oh ja,

ook bij mij.

 

 

www.evaschuurman.nl

Het boek is niet bij mij te bestellen, maar wel voor 12,95 te koop bij de Bruna in Vorden, Readshop in Zelhem of bij de redactie van Achterhoek Nieuws in Lichtenvoorde. Je kan de redactie van Achterhoek Nieuws ook mailen met adres- en factuur gegevens. Dan sturen ze het boek op. Er komen dan wel verzendkosten bij. Je kan daarvoor mailen naar info@achterhoeknieuws.nl.

 

Kleine trampolines is een boek over veerkracht en diep raken. Ga het lezen! Foto: PR

Floriaan de tuinkabouter

Mijn nichtje Nina wordt drie dit jaar. Al een paar maanden heb ik een cadeautje voor haar in huis. Normaal gesproken ben ik niet zo geduldig met het bewaren van geschenken, maar wijsheid komt met meer grijze haren. Mijn presentje is het boek ‘Floriaan de tuinkabouter’ van Ineke Bennink-ten Have. Ik kwam op het idee voor het boek door een artikel dat collega en vriendin Annekée geschreven heeft voor de Elna.

Het verhaal dat ik las over de totstandkoming met het scheuren en kleuren van tekeningen sprak mij erg aan. Toen ik het boek in De Koppelkerk zag liggen tijdens een tentoonstelling die ik bezocht, aarzelde ik geen moment. Zelfs Boef (absoluut geen boekenliefhebber) bekeek het kleurrijke en fraai vormgegeven boek vol bewondering en bladerde er aandachtig in. Ikzelf heb de rijmpjes en collages ook goed tot mij genomen en kon al lezend en kijkend niets anders dan goedkeurend en blij glimlachen. In het boek ga je met Floriaan door de tuin lopen en beleef je de seizoenen: in de groentetuin, in de bloemenwei, bij de vijver, in het huis van Flora die in een bloempot woont en ga zo maar door. Er loopt af en toe een kat door het verhaal. Neel heet zij.

De illustratie op de voorkant van het boek kom je ook in het verhaal tegen. Het volgende gedicht staat erbij:

 

‘s Nachts als het stil is

 

Hier zie je Floriaan buiten in het maanlicht staan.

Het is nacht en toch zo licht.

De volle maan schijnt op zijn gezicht.

Hij is in de wei om de Teunisbloemen te zien.

Hij telt er wel een stuk of tien.

De bloemen die in de avond pas open gaan,

Ruiken mmmm….zo lekker zoet, vindt Floriaan.

 

Aan het toepasselijke einde van het boek gaat Floriaan dromen en slapen. En dromen deed ik na het boek. Over hoe je iets kan maken waarin woord en beeld zo goed en zo mooi samen komen en over hoe Nina het boek zal vinden. Ik hoop dat ze er net zo van geniet en misschien nog wel meer als ik heb gedaan. Kinderen hebben nog zo’n heerlijk open belevingswereld. Ik kan niet wachten tot ik het haar kan geven en haar blik zie. Het is bijna zo ver!

Meer info op de site van Ineke: www.inekecp.nl

De mooie voorkant van ‘Floriaan de tuinkabouter’

Monumenten voor een moeder

Persoonlijke verhalen, daar ben ik fan van. Zeker als ze mooi en liefdevol zijn opgeschreven. Daarom ging ik donderdagavond 19 april nieuwsgierig naar de lezing van Ria Tuenter in de bibliotheek van Lichtenvoorde. Zij sprak daar samen met Joyce de Schepper over haar twee boeken: ‘Mam raakt kwijt’ en ‘Kusje voor popje’. Het zijn boeken vol korte, eerlijke verhalen met een kwinkslag over het verdriet dat je kan hebben over een dementerende moeder, maar ook met een handreiking over hoe je er mee om kan gaan en soms zelf om kan lachen. Ria had een pop meegenomen. Het was de JOYK-pop waar haar moeder dolgelukkig mee was, omdat ze daarmee gezelschap had en iets om voor te zorgen. Ze wil met haar boeken meer begrip voor dementie krijgen. Ze schrijft in haar nawoord:

“Mensen met dementie zijn namelijk niet gek, ze leven alleen in een andere wereld dan de onze. En als je meegaat in hun leefwereld, kun je samen nog mooie momenten beleven; niet alleen verdrietige, maar ook vrolijke.”

Hoe treffend is dan ook het motto gekozen in ‘Kusje voor popje’, waarin het verdriet van de schrijfster naar voren komt over het verlies van haar moeder. Eerst aan meneer Alzheimer en later aan Magere Hein. Al ziet ze in het eerste verlies ook iets moois. Bijvoorbeeld wanneer haar moeder voor het eerst in haar leven haar nagels felrood durft te laten lakken. Lekker recalcitrant.  Zelf lees ik in het motto ook de andere rol die Ria nu heeft gekregen. Haar moeder is dood en zal niet meer weten hoe zij met haar pop speelde én Ria ziet haar moeder zelf tijdens haar dementie met een pop spelen. De rollen zijn omgedraaid. Zij is een beetje de moeder van haar moeder geworden. Dit benoemt ze ook in het verhaal ‘Een veranderende rol’. Daarin schrijft ze dat haar moeder haar vaak ‘haar lieve moedertje’ noemt. Ze spreekt dat niet tegen.

Maar niemand zal meer weten

hoe je met je pop kon spelen

en niemand zal nog ooit

je vroegste vroeger met je delen

 

Uit ‘Geen kind meer’ – Jan Boerstoel

Zelf heb ik dementie niet van dichtbij meegemaakt, maar ik kan mij zo voorstellen dat het hartverscheurend is. Dat kwam duidelijk naar voren in hetgeen de aanwezigen bij de lezing vertelden over hun vader, moeder of werk in de zorg. Ook uit de verhalen van Ria spreekt verdriet, maar vertelt ze die avond: “In het opschrijven ervan vond ik troost.” Tegelijkertijd geeft ze troost met die opgeschreven woorden aan anderen die hetzelfde meemaken of hebben meegemaakt, maar ook aan mij die haar moeder volkomen onverwacht veel te jong verloor. De zorgvuldig en symbolisch gemaakte boeken met foto’s en een mooi leeslint zijn een monument voor haar moeder. Tegelijkertijd zijn ze een monument voor alle moeders. To infinity…and beyond.

De twee monumenten die ik in een ruk heb uitgelezen. Echt een aanrader!