Erfgoedfestival vertelt verhalen over grenzen van Gelderland

‘Een grens lijkt een barrière, maar nodigt je uit om een volgende stap te zetten’

 

We hebben allemaal een verhaal, een geschiedenis. Sommigen hebben al een heel leven vol anekdotes achter de rug, anderen wacht nog een dichtrijke toekomst. Ook de provincie Gelderland heeft een verhaal en dat bestaat uit allemaal kleine vertellingen. Ze heeft een rijke historie en nog een heel wat jaartjes voor de boeg. Tot het einde der tijden als het goed is; we kunnen namelijk niet in een glazen bol kijken. Dit jaar is van 23 mei tot en met 22 juli het vijfde Erfgoedfestival. Het thema is ‘Grenzen’.  Twee maanden lang wordt de betekenis van grenzen in de regio verkend. Waar liepen ze ooit, en waar lopen ze nu? Wie kwamen er in de loop van de tijd over de grens naar onze streken en wie vertrokken er naar elders? En wat betekenen grenzen eigenlijk in het leven van alledag? “Grenzen nodigen uit,” vertelt festivaldirecteur Dolly Verhoeven tijdens de previewtrip voor bloggers en vloggers, ”Een grens lijkt een barrière, maar nodigt je uit om een volgende stap te zetten. In de geschiedenins van Gelderland hebben grenzen altijd een belangrijke rol gespeeld. Grenzen zijn er in veel verschillende vormen: een lijn op een kaart, een slagboom aan een grens, een rivier in het landschap. We beschouwen ze vaak als stabiel en vanzelfsprekend, maar de geschiedenis laat zien dat grenzen in werkelijkheid voortdurend veranderen.” Het Erfgoedfestival heeft mensen en organisaties gevraagd hun visie op het thema ‘Grenzen’ te vertellen. Het resultaat is ruim 200 activiteiten met uiteenlopende en boeiende verhalen. Zelf heeft het Erfgoedfestival ook een vijftal programma’s ontwikkeld: ‘vier kerken, één verhaal’, RoMein Craft, Fietsen over grenzen, Theater over grenzen en Gelderlanders over grenzen.

Dit zijn de folders van het verhaal van vier kerken die het Erfgoedfestival heeft gemaakt. Foto: Barbara Pavinati

Vier kerken, één verhaal

Er is een expositie-vierluik genaamd ‘Vier kerken, één verhaal’ in de kerken van de vier voormalige hoofdsteden van het hertogdom Gelre: Arnhem, Nijmegen, Zutphen en Roermond. Aan de hand van een korte film, een grote kijkkaart waarop wetenswaardigheden staan uit de geschiedenis van de vier kwartieren en een wandelroute door de kerk kunnen de bezoekers de sporen van het hertogdom ontdekken.

 

RoMein Craft.

In zeven verschillende musea kan je de allereerste grenzen van Gelderland verkennen met Minecraft: de Romeinse Limes. Langs deze grenzen zijn archeologische vondsten van Romeinse legerkampioenen, nederzettingen en woningen gevonden. Het computerspel vindt plaats onder leiding van gameprofessionals en archeologen.

 

Fietsen over Grenzen

Je kan fietsen over de grenzen van Gelderland en door het vroegere Overkwartier (Limburg en Noordrijn-Westfalen).  Al fietsend steek je lands- en provinciegrenzen over en beleef je de veelzijdigheid van de Achterhoek, de Veluwe, het Rivierengebied en het Overkwartier. Samen vormden deze gebieden ooit het hertogdom Gelre. De route is in totaal 900 kilometer en opgedeeld in 43 trajecten van 20 tot 30 kilometer. Je kan elk traject afzonderlijk fietsen. Er zijn allerlei activiteiten langs de route, zoals tentoonstellingen en rondleidingen.

 

 

De theatermakers vertellen aan het strand van Beuningen bevlogen over hun voorstelling die je vooral moet ervaren. Foto: Barbara Pavinati

 

Theater over Grenzen

Er zijn tien locatievoorstellingen van theater op historische plekken. De locaties van de voorstellingen liggen verspreid in Gelderland, met het accent op kleinere plaatsen en grensregio’s. Een voorbeeld van een theatervoorstelling is ‘De rivier, de grens’ van theater Over en Weer. Hij wordt gehouden in de uiterwaarden van Beuningen en Slijk-Ewijk. Aan weerszijden van de Waal worden vier kleine theatervoorstellingen gespeeld waarbij de bezoekers met een pontje naar de overkant worden gebracht door de veerman én weer terug. De vier scènes dragen de volgende namen: De Wolf is terug!, Het verdriet van de parlevinker, Romeo & Julia minimusical, Door de storm gegrepen. Het landschap maakt deel uit van het decor. In het verleden heeft de hoogte van het water invloed gehad op de uitvoering van andere stukken van het theatergezelschap. Een keer dreigde het water te laag te zijn, maar een andere keer was het juist te hoog. Dit inspelen op de elementen geeft de voorstelling een extra dimensie. Het stuk is echt ervaringstheater dat je moet voelen en ik nodig je dan ook graag uit om dat in juni te gaan doen. De theatermakers zien de rivier als een grens en willen een wisselwerking met de verhalen aan de overkant krijgen. Ze willen mensen samenbrengen en hun wereld vergroten.

Gelderlanders over grenzen

Verhalen van bekende en minder bekende (historische) Gelderlanders die van en naar de provincie vertrokken zijn opgeschreven. Deze 77 portretten  kan je online lezen, maar ook bewonderen tijdens een pop-up tentoonstelling in Apeldoorn, Arnhem, Ede-Wageningen en Buren. Ook mijn verhaal een stadse woordenkunstenaar in de Achterhoek staat staat op de site van het festival en doet mee aan de tentoonstelling. Ik, die het wilde westen verruilde voor de op haar eigen manier bruisende Achterhoek, ervaarde in eerste instantie geen grens. Al integrerend merkte ik dat er wel degelijk een cultuurverschil was, maar dat heb ik op mijn eigen manier overwonnen. De mogelijkheden in de Achterhoek zijn namelijk grenzeloos. Wat zal mijn volgende stap zijn? Welke grenzen ga ik nog meer verleggen? En wat voor verhalen vloeien daaruit dan voort?

De bloggers en vloggers van de previewtrip op het strand bij Beuningen. Foto: Barbara Pavinati